Een nieuwe handreiking helpt steden bij het stimuleren en faciliteren van de circulaire economie op bedrijventerreinen. Het gaat daarbij nadrukkelijk om stedelijke bedrijventerreinen. Grootschalige clusters en innovatiemilieus vallen buiten de scope. De handreiking is opgesteld in opdracht van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO).
Voor de handreiking is geput uit een door BVR Adviseurs Ruimtelijke ontwikkeling uitgevoerde quickscan op 25 bedrijventerreinen met een circulair profiel. Grootschalige industrie- en havenclusters, logistieke centra, specifieke innovatiemilieus, zoals campussen en kleinschalige bedrijfslocaties, vallen buiten de scope van de analyse en de handreiking.
De handreiking is een initiatief van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en is opgesteld in samenwerking met onder meer BVR, Buck Consultants International (BCI) en Rienstra beleidsonderzoek & beleidsadvies.
De opstellers van de handreiking onderscheiden drie typologieën (stedelijke) circulaire bedrijventerreinen:
- Circulaire innovatieterreinen: campusachtige omgevingen met innovatieve bedrijven, testfaciliteiten en nauwe banden met kennisinstellingen;
- Circulaire maakdistricten, gericht op circulaire maakindustrie (lichte industrie);
- Circulair materialenpark, voor materiaalstromen met hoge milieucategorieën, inclusief circulaire hubs zoals grondstoffenstations of biobased bouwhubs.
Daarbij wordt aangesloten bij vier nationale circulaire strategieën uit het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) zoals het verminderen van grondstoffenverbruik, substitutie van grondstoffen, levensduurverlening en hoogwaardige verwerking.
Zeven lessen
Uit de meer dan 100 pagina’s tellende handreiking komen de volgende zeven algemene lessen naar voren:
1. Bescherm en benut milieugebruiksruimte – zeker voor hoge categorieën
Circulaire activiteiten zoals recycling, compostering of biobased productie vereisen vaak een hoge milieucategorie. Deze ruimte is schaars en onder druk door verstedelijking. Het borgen van voldoende milieugebruiksruimte is essentieel om deze bedrijvigheid te kunnen faciliteren.
2. Combineer functies en deel ruimte slim
Door gedeelde parkeerplekken, collectieve opslag, gedeelde laadpleinen en gedeelde energievoorziening kunnen kavels efficiënter benut worden. Dit maakt ruimte vrij voor circulaire toepassingen en verlaagt de druk op schaarse ruimte.
3. Maak circulaire hubs zichtbaar en toegankelijk
Ruimtelijke inpassing van hubs voor hergebruik, reparatie, recycling of biobased verwerking vraagt om goede bereikbaarheid (weg, water, OV), voldoende opslagruimte, en veiligheid. Denk aan circulaire light industry, ambachtscentra en grondstoffenhubs.
4. Zorg voor toekomstbestendige infrastructuur
Zonder een robuuste boven- en ondergrondse infrastructuur (voor water, energie, data en goederen) komt circulair ondernemen niet van de grond. Denk aan multimodale overslag (bijv. barge-terminals), energiehubs, wateropvang en duurzame kabeltracés.
5. Stimuleer gebiedssamenwerking en ketenbenadering
Circulaire economie werkt via ketens. Het inrichten van ruimte moet hand in hand gaan met samenwerking tussen ondernemers, overheid en vastgoedpartijen – idealiter in een georganiseerde BIZ-structuur. Ketenregie helpt bij het ruimtelijk koppelen van functies.
6. Begin met Quick Wins en ruimte maken
Gebruik tijdelijke schuifruimte, hergebruik panden van vertrekkende lineaire bedrijven of verplaats functies die niet circulair passen. Dit creëert fysieke ruimte om circulaire bedrijvigheid op te starten of op te schalen.
7. Zet in op groenblauwe structuren en energielandschappen
Groen en water zijn cruciaal voor circulaire processen (koeling, spoelen, stofreductie) én klimaatadaptatie. Combineer dit met energieopwekking en -opslag in een integraal ruimtelijk ontwerp, bijvoorbeeld via zonnevelden, laadpleinen en batterijsystemen.
.jpg)
