Rotterdam en Delft groeien economisch naar elkaar toe, maar kunnen nog veel meer bereiken door samenwerking te versterken. Dat blijkt een nieuw onderzoek over de economische relatie tussen de twee steden. Opvallend: het kleine Delft blijkt cruciaal voor de aanwas van nieuwe bedrijven in Rotterdam, die de Maasstad verliest door een vertrekoverschot richting Amsterdam.
‘Delft is Rotterdams beste economische troef’ kopte BT afgelopen voorjaar. Aanleiding was de presentatie van de Economische Verkenning Rotterdam (EVR 2025) van Erasmus UPT (Erasmus Centre for Urban, Port and Transport Economics) in samenwerking met de Erasmus School of Economics (Erasmus ESE) en NEO Observatory. De relatie tussen de steden is natuurlijk wederkerig.
In het aanvullende onderzoeksrapport ‘EVR 25 special: Economische relatie Rotterdam-Delft’ dat afgelopen najaar uitkwam, noteren de onderzoekers dat de provincie Zuid-Holland, TU Delft, Bedrijvenkring Schieoevers, gemeente Delft en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) samenwerken aan de ontwikkeling van het Innovatiedistrict Delft, maar dat dit ecosysteem steeds meer opereert op regionale schaal. ‘Veel Delftse bedrijven vestigen zich in de regio, maar blijven verbonden met het Delftse netwerk, wat kansen biedt voor Delft en de regio.’
Studiereis campussen, innovatiedistricten en startup-hubs
Op woensdag 1 en donderdag 2 april organiseren Vakblad BT en TwynstraGudde de zesde "Studiereis campussen, innovatiedistricten en startup-hubs". Leer hoe de as Delft-Rotterdam en de hele ‘Oude Lijn’ van Leiden naar Dordrecht zich steeds meer ontwikkelt als een kennis-as, hoe je campussen ontwikkelt en financiert, en wie daarbij welke rol speelt. En hoe je van het geheel meer maakt dan de som der delen. Programma en aanmelden: https://lnkd.in/eY6Y6_ys.
Delft fungeert als een kraamkamer van talent en ondernemerschap voor Rotterdam. Zo verhuizen relatief veel (kleine) technologische bedrijven van Delft naar Rotterdam, vooral vanwege het vestigingsklimaat, de aanwezigheid van mbo-opgeleid talent, en de ruimte voor maakindustrie. ‘Delftse bedrijven die in de regio willen blijven, kiezen naast Delft zelf meestal voor Rotterdam', aldus Ras Lalmy, directeur van tech-incubator YES!Delft die in het rapport wordt aangehaald. ‘Rotterdam biedt toegang tot een bredere arbeidsmarkt, meer productieruimte, en een levendige startup-scene.’
Kennisecosysteem regionaliseert
Delft is het grootste herkomstgebied van bedrijven die zich vestigen in Rotterdam. Van het totale aantal bedrijfsvestigingen dat Delft in 2022 telde, heeft 2,1 procent zich in de periode 2018-2022 richting Rotterdam verplaatst, aldus het rapport van Erasmus UPT.
In aantallen gaat het om 306 bedrijven die in die periode vanuit Delft naar Rotterdam verhuisden, tegen 120 bedrijven die de omgekeerde beweging maakten. ‘Delft’ was in deze periode verantwoordelijk voor 0,8 procent van de groei van het aantal bedrijfsvestigingen in Rotterdam. Het positieve saldo van 186 compenseerde volledig voor het negatieve saldo van 184 vertrekkende bedrijven uit Rotterdam naar Amsterdam. De verhuiswegingen over en weer tussen Den Haag naar Rotterdam zijn meer met elkaar in evenwicht.
.png)
Uit onderzoek van de MRDH blijkt dat de ruimte voor maakindustrie in Delft zeer schaars is, zeker grootschalige, terwijl het aanbod van hoge milieu-categorie (HMC) bedrijventerreinen, zeker aan het water, in Delft afneemt. Hierdoor komen in Rotterdam ruimer vertegenwoordigde essentiële sectoren (zie toelichting onder), groei in bestaande bedrijvigheid én high tech-maakindustrie in de knel.
‘De logische gedachte is dat gemeenten in de regio, zoals Rotterdam, deze Delftse opgave (deels) kunnen accommoderen’, aldus het rapport. Zo vestigde FleetCleaner, een Delftse startup die robots ontwikkelt voor het onderwater reinigen van schepen, zich in Rotterdam vanwege de haveninfrastructuur en schaalbaarheid.
Waar de bedrijfsverplaatsingen wijzen op een sterke relatie tussen Delft en Rotterdam, geldt dit voor pendelrelaties en toeleveringsketens veel minder
Rotterdam heeft ook te maken met schaarse ruimte, maar een betere uitgangspositie vanwege het grotere areaal van HMC/watergebonden terreinen wat komende jaren nog beschikbaar is, zeker als ook het haventerrein wordt meegenomen.’
Ga mee op campusreis!
Op woensdag 1 en donderdag 2 april organiseren BT en TwynstraGudde de zesde Studiereis campussen, innovatiedistricten en startup-hubs. Leer hoe de as Delft-Rotterdam en de hele ‘Oude Lijn’ van Leiden naar Dordrecht zich steeds meer ontwikkelt als een kennis-as, hoe je campussen ontwikkelt en financiert, wat daarbij de rol van de gemeente is, en hoe je van het geheel meer maakt dan de som der delen. Programma en aanmelden: https://stadszaken.nl/agenda/studiereis-campussen-innovatiedistricten-en-startup-hubs.
Waar de bedrijfsverplaatsingen wijzen op een sterke relatie tussen Delft en Rotterdam, geldt dit voor pendelrelaties en toeleveringsketens veel minder. ‘Er is weinig pendelverkeer en er zijn weinig directe bedrijfsrelaties’, zegt Merten Nefs, onderzoeker bij Erasmus UPT. ‘Terwijl de afstand tussen beide steden minimaal is en de economische profielen elkaar perfect kunnen versterken.’
Daartegenover staat dat net als bedrijven ook veel mensen verhuizen van Delft naar Rotterdam. ‘Delft’ was goed voor 10 procent van groei van de Rotterdamse populatie tussen 2022 en 2023, en compenseerde daarmee het negatieve vertreksaldo van Rotterdam naar Amsterdam tweemaal. ‘Dat toont aan dat Delftenaren Rotterdam zien als een aantrekkelijke bestemming’, zegt Nefs.
Delft innoveert, Rotterdam voert uit
Opvallend is dat Rotterdam per 1000 inwoners ongeveer twee keer zo veel banen in essentiële sectoren telt dan Delft. Dit zijn sectoren die noodzakelijk zijn voor transities en het onderhouden van een stad/regio, zoals persoonlijke diensten, energievoorziening en bouw. ‘Hieruit kan de conclusie worden getrokken dat er mogelijk een tekort is aan ruimte voor deze essentiële sectoren in Delft. Dit tekort kan waar nodig opgevangen worden door de aanwezigheid van (ruimte voor) deze essentiële sectoren in de gemeente Rotterdam.’
Rotterdam is weliswaar sterk in uitvoering, maar blinkt minder uit in ondernemerschap en innovatie
Een belangrijke constatering die de onderzoekers doen is dat Rotterdam weliswaar sterk in uitvoering is, maar minder uitblinkt in ondernemerschap en innovatie. ‘De Delftse instroom van startups helpt hierbij door ondernemerschap te koppelen aan de “opgestroopte mouwen”.
Delftse bedrijven die in de omgeving willen blijven kiezen, naast Delft zelf, meestal voor Rotterdam, vanwege het vestigingsklimaat, de traditie en ruimte voor maakindustrie, de aanwezigheid van mbo-opgeleid arbeidspotentieel, en de nabijheid tot Delft. De kern van een startup kan zo in de regio blijven wonen en tegelijkertijd nieuw talent uit Rotterdam aantrekken’, aldus het rapport. Ocean Cleanup heeft bijvoorbeeld een onderzoeksfaciliteit in Delft en een maritiem projectbureau in Rotterdam. Niettemin is door de omvang van Rotterdam in absolute termen wel sprake van veel innovatie.
Bestuurlijke uitdagingen
Toch blijven er grote kansen onbenut, vooral op het gebied van bestuurlijke samenwerking, ruimtelijke planning en het versterken van economische banden, aldus de onderzoekers.
Ondanks de economische synergie ontbreekt het aan gezamenlijke ruimtelijk-economische strategie en bestuurlijke samenwerking. De bestaande triple helix-samenwerking in de vorm van LDE (Leiden, Delft, Erasmus) en Convergence (een alliantie tussen TU Delft, Erasmus MC en Erasmus Universiteit Rotterdam rond medisch-technologisch onderzoek), kan volgens Nefs nog veel concreter vormkrijgen.
YES!Delft-directeur Lalmy pleit voor (nog) meer afstemming tussen gemeenten (in de MRDH, red.) van regionaal-economisch beleid en meer samenwerking tussen de TU Delft en Erasmus Universiteit, bijvoorbeeld in nieuwe campuslocaties in Rotterdam.’ Tot slot bepleit Lalmy centralisatie van startup-initiatieven. ‘Buitenlandse regio’s zoals Silicon Valley hebben één duidelijk loket voor startups.’
De onderzoekers halen inspiratie uit Europese regionale samenwerkingen in Finland, Oostenrijk en het VK. Zo laten Wenen en Graz zien dat gebiedsgerichte, en complementaire, specialisaties binnen sectoren regionale economieën
kunnen versterken.
7 aanbevelingen voor een Delfts-Rotterdamse groeistrategie
Om de economische banden tussen Rotterdam en Delft te versterken, sluiten de opstellers van het rapport af met een aantal aanbevelingen. Een greep daaruit:
1. Zorg voor gezamenlijk vestigingsklimaat
Investeer in betaalbare woningen voor talent en starters, die verkleint de kans op een brain drain. Ontwikkel bedrijfsverzamelgebouwen op strategische locaties, zoals rondom knooppunten van openbaar vervoer;
2. Versterk complementariteit
Benut de ruimtelijke complementariteit: Rotterdam heeft meer HMC-terreinen, Delft meer kennisintensieve bedrijven. Voorbeelden uit bijvoorbeeld Finland (Helsinki-Turku), Oostenrijk (Wenen-Graz) en het VK (Birmingham-Coventry);
3. Stimuleer sectorale samenwerking
Stimuleer betere samenwerking rond bijvoorbeeld bijvoorbeeld maritieme technologie, medische innovatie, energietransitie en andere innovaties in sectoren waar ze worden toegepast;
4. Ontwikkel een regionale strategie
Ontwikkel een gezamenlijke economische visie voor 2040, met focus op sleutelsectoren zoals haveneconomie, medische technologie, en slimme maakindustrie. Versterk kennisvalorisatie via fieldlabs, incubators (zoals Yes!Delft), en financiering voor startups;
5. Verbeter infrastructuur en bereikbaarheid
Benut infrastructuur beter en verminder congestie, door samen te investeren in onderlinge verbindingen, ruimtelijke verdichting en concentratie van stedelijke functies rondom knooppunten, gebruik makend van bestaande kaders zoals Verstedelijkingsalliantie Oude Lijn en de bedrijventerreinstrategieën van MRDH en Zuid-Holland;
6. Investeer in campuslocaties
Versterk projecten die ruimte bieden aan educatie, innovatie en bedrijvigheid, zoals de campuslocaties van de TU Delft in Rotterdam en spillover locaties voor Delftse scale-ups in Rotterdam; de doorontwikkeling van het Science Park van de TU Delft en de Schieoevers, maar ook het Schiedistrict in Schiedam, met ruimte voor R&D en hightech maakindustrie;
7. Bouw kennisvalorisatie-initiatieven verder uit
Investeer in fieldlabs, innovatie- en impactcenters, accelerators en incubators (YES!Delft) en zorg voor nieuwe financieringsconstructies voor startups, zoals bijvoorbeeld in Helsinki.
OPROEP AAN DE LEZER: Hoe kan een gezamenlijke ruimtelijk-economische strategie van Delft en Rotterdam (en eventueel breder) verder vormkrijgen? Deel je ideeën via de redactie. Mail j.jager@elba-rec.nl
