Wat in 2022 begon als een zoektocht naar extra netruimte, is inmiddels uitgegroeid tot een breed gedragen plan waarmee bedrijven ondanks een overvol elektriciteitsnet toch kunnen groeien. De betrokken partijen zien de aanpak als voorbeeld voor andere terreinen, juist omdat het initiatief zo sterk vanuit ondernemers zelf komt. Dankzij de hub kunnen nieuwe bedrijven zich vestigen, en bestaande bedrijven blijven uitbreiden. ‘We zijn als bedrijventerrein redelijk jong en altijd vooruitstrevend geweest,’ zegt Heuver. ‘Maar de laatste jaren liepen we steeds vaker tegen grenzen van de netcapaciteit aan. Niets doen was geen optie meer. We moesten iets organiseren om verder te kunnen.’

Groeiende energiebehoefte

Wouter Heres, hubregisseur via Smart Energy Hubs Oost-Nederland, zag de urgentie al vroeg ontstaan. Als regisseur ondersteunt Heres het proces waarin ondernemers, netbeheerder, gemeente en provincie samen optrekken. De aanleiding is volgens hem helder: toenemende netcongestie in de regio, een groeiende energiebehoefte en bedrijven die niet meer konden uitbreiden of verduurzamen doordat Enexis geen extra capaciteit kon leveren. Daarnaast lagen er plannen voor extra duurzame opwek die niet inpasbaar waren op het bestaande net. ‘Van sommige piekbelastingen is misschien vijf tot tien keer per jaar sprake,’ legt Heres uit. ‘Maar juist die momenten blokkeren de ontwikkeling van nieuwe kavels. Als je die pieken slim opvangt of verschuift, creëer je enorm veel ruimte op het net.’ Heuver ziet dezelfde dynamiek: ‘We hebben bedrijven met tekort, bedrijven met overschot en bedrijven, zoals wij, met eigen productie. Dat vraagt om slim samenbrengen. En daarbij helpt iets wat typisch is voor deze regio: ‘noaberschap’. We zijn allemaal lokale ondernemers, we kennen elkaar, we gunnen elkaar wat.’

'Als je de pieken slim opvangt of verschuift, creëer je enorm veel ruimte op het net'

Net zoals bij de pilot op A1 Bedrijvenpark in Deventer bleken ook op Broeklanden vertrouwen, urgentie en eigenaarschap cruciale voorwaarden. De rol van Heres was daarbij volgens de betrokken ondernemers essentieel. ‘We hebben geluk gehad met Wouter,’ zegt Heuver. ‘Dit is complexe materie. Je hebt iemand nodig die doorziet hoe een GTO (groepstransportovereenkomst, red.) werkt, hoe flexibiliteit in verbruik kan worden benut en hoe je bedrijven meeneemt in zo’n traject.’ 
Marc Leeuw, senior projectmanager Energy bij Oost NL, bevestigt hoe zorgvuldig zo’n selectieproces is. ‘Niet iedere ondernemer kan meteen meedoen. Kleinverbruikers vallen nu nog buiten een GTO. Je begint te delen met zowel grootverbruikers, die daadwerkelijk vermogen hebben, als partijen die urgentie hebben. Zo pel je stap voor stap af wie een plek heeft in de hub.’ 
De overheid speelde eveneens een belangrijke rol. de provincie deed de eerste verkenning aan de hand van een zogenaamd ‘sprintprogramma’. Het programma SEH nam het stokje over met de inzet van Heres als regisseur. De gemeente Hardenberg op haar beurt zorgde voor verbinding en hield de vaart erin. Ondernemers, overheid en netbeheerder trokken samen op, met één gedeeld doel: ruimte creëren binnen het bestaande net. Heuver benadrukt dat noaberschap hierbij een grote factor is. ‘Het helpt dat we hier vooral lokale ondernemers hebben. Geen grote corporates, maar mensen die elkaar kennen. Dat gegeven is echt een voordeel. Je kijkt samen wat kan, je gunt elkaar ruimte en je durft afspraken te maken die je alleen niet zou aandurven.’

Pieken en dalen slim verdelen 

De samenwerking krijgt vorm in de coöperatie Energieterrein Broeklanden. Dertien bedrijven doen mee – opvallend genoeg ook een nieuw bedrijf dat zich zonder de hub niet op het terrein zou kunnen vestigen. De coöperatie vormt straks de contractpartij voor de groepstransportovereenkomst (GTO) met Enexis: een gezamenlijke afspraak waarbij meerdere bedrijven transportcapaciteit delen. Via een collectief energiemanagementsysteem (CEMS) worden pieken en dalen slim verdeeld, waardoor deelnemers meer vermogen kunnen benutten dan individueel mogelijk zou zijn. 
Leeuw ziet de organisatorische ontwikkeling als een belangrijke stap. ‘Broeklanden laat zien dat je niet elk wiel opnieuw hoeft uit te vinden. De lessen uit eerdere hubs vertalen we naar standaardproducten, zodat nieuwe hubs sneller van start kunnen.’ 

‘We werken nu aan twee grote beslissingen: de onderlinge samenwerkingsovereenkomst en vervolgens de GTO'

Heres: ‘We verkennen naast de GTO ook een soort ESCo-constructie: een structuur waarin bedrijven gezamenlijk eigenaar kunnen worden van assets zoals batterijen en meetinfrastructuur en een handelsplatform waarbij we de duurzame opgewekte energie lokaal opwekken, lokaal verbruiken en lokaal verhandelen (onder elkaar). Dat maakt het systeem toekomstvaster.’ Heuver: ‘We werken nu aan twee grote beslissingen: de onderlinge samenwerkingsovereenkomst en vervolgens de GTO met Enexis. Daarna kunnen we technisch gaan inregelen: bemeten, assets plaatsen, monitoringsystemen implementeren.’