Amsterdam kan na jaren vertraging verder met de bouw van 6.500 woningen in het Hamerkwartier in Noord. De stad heeft met chemiebedrijf Ketjen Corporation (voorheen Albemarle) een vaststellingsovereenkomst gesloten. De woningen - in wat een ‘creatieve productiewijk’ - moet worden komen verder van het bedrijf af te liggen en de stad geeft de garantie dat een industrieterrein zeker vijftien jaar kan blijven. ‘De stilstand is hiermee doorbroken’, schrijft het college van B en W aan de raad.
De ontwikkeling liep vast nadat het bedrijf aan het IJ in Amsterdam-Noord in beroep was gegaan tegen bestemmingsplannen voor onder meer het Draka-terrein en de Exclusiva-kavel. De Raad van State oordeelde in 2023 en 2024 dat de gemeente nadrukkelijker rekening moest houden met de toekomstige bedrijfsplannen en veiligheidsrisico’s van het bedrijf.
In de overeenkomst is nu vastgelegd dat woningbouw in het meest gevoelige deelgebied, de Hamerkop, verder van de katalysatorenfabriek wordt gepositioneerd. Bouwvolumes zijn verplaatst en de Storkhal blijft behouden als industrieel en maatschappelijk ankerpunt in het gebied. Tussen de nieuwbouw en het bedrijf komt een groene bufferzone in de vorm van een oeverpark.
In de Hamerkop komen circa 1.200 woningen met een segmentering van 30 procent sociale huur, 30 procent middeldure huur en 40 procent vrije sector. De woningen worden gemiddeld kleiner, circa 50 vierkante meter, om het plan financieel haalbaar te houden. De gemeente heeft toegezegd dat nieuwe bewoners worden ingelicht over de aanwezigheid van de fabriek.
Vergeleken met het originele plan komt er in de Hamerkop nu minder m² aan nieuwe bedrijfsruimte. De gemeente wil van het Hamerkwartier een ‘creatieve productiewijk’ maken waarin wonen en kleinschalige productiviteit samengaan. Ook het naastgelegen bedrijventerrein Zamenhof blijft wel minimaal vijftien jaar behouden. Gemeente en Ketjen onderzoeken verder of een deel van het westelijk bedrijfsterrein in de toekomst openbaar toegankelijk kan worden ingericht, als groene verbinding met het Vliegenbos.
Veiligheids- en geluidsmaatregelen
Ketjen treft aanvullende veiligheids- en geluidsmaatregelen op het eigen terrein. De gemeente draagt voor vijftig procent bij aan de kosten, tot een maximum van 4,65 miljoen euro. De omgevingsdienst toetst de maatregelen bij vergunningverlening.
Het chemiebedrijf start een pilot om logistieke stromen vaker via het water dan via de weg te laten lopen. Daardoor zouden minder trucks door de wijk gaan rijden.
Met deze afspraken heeft het bedrijf toegezegd af te zien van verdere juridische procedures tegen woningbouwplannen die passen binnen de gemaakte afspraken. Daarmee ontstaat planologische zekerheid voor de volgende fasen van de gebiedsontwikkeling.
Managing Director Arno Quist van Ketjen spreekt op de website van de Amsterdamse ondernemersbelangenorganisatie ORAM van ‘een goed compromis tussen wonen en werken’. ‘Het is best uniek dat een fabriek als de onze te combineren is met woningen.’
De bestaande Storkhal, een markant industrieel gebouw met succesvolle maatschappelijke en culturele functies, zoals een bioscoop, klimhal en diverse restaurants, wordt niet meer gesloopt en blijft behouden. Hiermee blijft de industriële identiteit van het gebied zichtbaarder aanwezig, schrijft het college van B en W aan de gemeenteraad.
Nieuwe systematiek
De afspraken illustreren tegelijk hoe complex binnenstedelijke gebiedstransformatie is geworden. In een eerdere opiniebijdrage op deze website betoogden Jurriaan van den Eijkhof en Arnoud Verhage dat bij dit soort locaties een nieuwe systematiek nodig is, waarin veiligheid, milieuruimte en woningbouw integraal en gebiedsgericht worden benaderd.
‘Bovenal is het de gehanteerde systematiek van gebiedsontwikkeling, het zogenaamde ‘Plaberum’, voornamelijk ingericht voor ‘traditionele’ gebiedsontwikkeling, waarbij lege kavels worden ontwikkeld tot een nieuw stuk stad (denk aan de Zuidas en IJburg). Maar deze systematiek wordt nu ook toegepast bij complexe gebiedstransformaties en daar schuurt het', schreven Van den Eijkhof en Verhage eind 2024. Dat is met de nieuwe afspraken verleden tijd.
.JPG)
