Hoe verdeel je schaarse ruimte voor bedrijvigheid als de vraag toeneemt en uitbreiden nauwelijks nog mogelijk is? Die vraag speelt zowel in Nederland als in Vlaanderen. Waar aan Nederlandse zijde vooral wordt gestuurd via provinciale kaders en regionale programmering, kiest Vlaanderen ervoor een extra uitvoerende schakel in te bouwen: de gebiedsregisseur.
De regisseurs moeten ervoor zorgen dat bovenlokale afspraken over de uitgifte van bedrijventerreinen niet alleen worden gemaakt, maar ook daadwerkelijk worden toegepast. Gemeenten die samenwerken rond een bovenlokaal uitgiftebeleid kunnen daarvoor rekenen op ondersteuning van het Vlaams Agentschap Innoveren & Ondernemen (VLAIO).
Economisch locatiebeleid op basis van regionale meerwaarde
De Vlaamse aanpak wordt op 26 maart in Brugge besproken tijdens het eerste Vlaams-Nederlands Bedrijventerrein Congres. In de deelsessie Economisch locatiebeleid op basis van regionale meerwaarde staat de vraag centraal waar afwegingen over bedrijventerreinen plaatsvinden – lokaal, regionaal of nationaal – en hoe regionale meerwaarde wordt vertaald naar concreet uitgiftebeleid. Aan Vlaamse zijde deelt onder meer Jan Boots (CityD-Wes Group), gebiedsregisseur voor Houthalen-Helchteren in samenwerking met Stad Genk, praktijkervaringen. Nederlandse bijdragen komen van Maikel Denissen (Metropoolregio Eindhoven) en Jody Broeders (Provincie Noord-Brabant).
De schaal van die samenwerking groeit. In een eerdere oproep van dit agentschap gingen 46 Vlaamse gemeenten in 14 trajecten gezamenlijk aan de slag met bovenlokale afstemming - ongeveer één op de zes Vlaamse gemeenten.
Inmiddels werken 82 gemeenten in 21 regio’s aan een gecoördineerd uitgiftebeleid. Daarbij worden ook intercommunales, provincies en Vlaamse administraties betrokken. Voor meerdere trajecten wordt een gebiedsregisseur aangesteld voor een periode van drie tot vijf jaar om de uitvoering te begeleiden.
‘Ruimte op bedrijventerreinen is in Vlaanderen schaars, meer dan 80 procent is bezet’
Volgens Michiel Van Damme, coördinator bovenlokaal uitgiftebeleid bij VLAIO, is de urgentie groot. ‘Ruimte op bedrijventerreinen is in Vlaanderen schaars, meer dan 80 procent is bezet.’ Extra ruimtebeslag wordt bovendien afgeremd door de bouwshift. ‘Vlaanderen zal dus met gelijkblijvende ‘juridisch afgesproken’ ruimte de economische motor draaiende moeten zien te houden’, aldus Van Damme.
.jpg)
De aanpak maakt deel uit van het actieplan Ruimte voor bedrijvigheid, dat vorig jaar mei door de Vlaamse Regering werd geïntroduceerd. Het beleid start met een ruimtelijke, economische en beleidsmatige analyse van clusters van bedrijventerreinen binnen een regio.
Op basis daarvan formuleren gemeenten een bovenlokale visie: welk type economische activiteit past waar? Die visie wordt vertaald in concrete uitgifteplannen met criteria voor toewijzing van kavels, zoals type activiteit, bijdrage aan regionale ambities, watergebondenheid, bezoekersaantallen of duurzaamheidsvereisten. Daarmee verschuift de focus van beschikbaarheid naar selectie. Het beleid omvat ook transitieplannen per bedrijventerrein om afspraken te maken over de vereiste acties die bijdragen rond de gewenste toestand van de terreinen zoals infrastructuurwerken en planologische initiatieven.
Gebiedsregisseur als uitvoerende schakel
‘Wat op papier staat, waait niet vanzelf de werkelijkheid in', zegt Van Damme. De gebiedsregisseur moet daarom de brug slaan tussen visie en praktijk. Hij of zij organiseert de bovenlokale samenwerking, toetst bedrijfsprofielen aan de afgesproken criteria en fungeert als vliegwiel bij de realisatie van transitieplannen.
Daarnaast omvat de rol de coördinatie van het in kaart brengen van de vraag en het aanbod. Het betreft een consistente doorverwijzing van de ruimtevrager naar de gebiedsregisseur. Daarnaast heeft het inzichtelijk maken van het aanbod, inclusief activatie van leegstaande panden of on(der)benutte percelen, als gevolg dat het assortiment aan aanbod uitbreidt om ruimtevragers aan te kunnen koppelen. Doordat de regisseur bovenlokaal opereert, kan het aanbod van meerdere bedrijventerreinen in samenhang worden bekeken en kunnen ruimtezoekers breder worden gematcht.
In Nederland worden selectie- en vestigingscriteria doorgaans op provinciaal of regionaal niveau vastgesteld, terwijl de uitvoering veelal bij individuele gemeenten of ontwikkelende partijen ligt. In Vlaanderen wordt daar een aparte uitvoerende schakel tussen geplaatst: de gebiedsregisseur ziet toe op de toepassing van de afgesproken criteria en organiseert de uiteindelijke regionale matching van vraag en aanbod.
